آشنایی با حمل‌ونقل

 آشنایی با حمل‌ونقل

همه ما با واژه حمل‌ونقل آشنا هستیم. به جابه‌جایی انسان، حیوان و یا کالا از نقطه‌ای به نقطه دیگر حمل‌ونقل می‌گویند. ترابری مترادف فارسی این واژه نیز در بین ما مصطلح است. اما حمل‌ونقل به همینجا ختم نمی‌شود وقتی که بدانیم برای این کلمه علمی وجود دارد. ترابری علمی ست به بزرگی جوامع امروز بشری که نقشی پررنگ در ابعاد مختلف زندگی دارد؛ همچون: فرهنگ، اقتصاد، محیط زیست و انرژی. مهم است که بدانیم یکی از مهم‌ترین شاخص‌های توسعه هر کشور به موضوع حمل‌ونقل برمی‌گردد. از این روی حمل‌ونقل به عنوان معیاری اثرگذار در شاخص تولید ناخالص ملی یا همان GDP قابل توجه است. بنابراین در بیشتر کشورهای دنیا حمل‌ونقل آنقدر اهمیت دارد که دولت‌ها برای آن وزارتخانه در نظر می‌گیرند.

رابطه کاربری زمین و ترابری

در مناطق شهری هر بخش از زمین کاربری‌های مختلفی دارد؛ مثلا تجاری یا مسکونی. به علت بعد مکانی کاربری‌ها، مردم نیاز به حمل‌ونقل دارند. در برنامه‌ریزی شهری اصول طراحی باید به گونه‌ای باشد که دسترسی به مکان‌های با تقاضای زیاد تا حد امکان ساده باشد. برای نیل به این هدف طراحی زیرساخت‌ها و وسایل نقیله مناسب باید مد نظر قرار بگیرد.

در علم ترابری برای بررسی وضعیت و اندازه‌گیری شاخص‌ها به سیستم نیاز داریم، به عبارت دیگر باید حمل و نقل دارای سیستم باشد. اجزاء سیستم حمل‌ونقل شامل: زیرساخت، وسایل نقلیه و بهره‌برداری می‌شود.

  • زیرساخت

زیرساخت یا بخش ثابت، سازه‌هایی هستند که وسایل نقیله نظیر خودروها می‌توانند با استفاده از آن‌ها تردد کنند. جاده، پل، ریل راه‌آهن، خطوط هوایی، بندر، فرودگاه و خطوط دریایی نمونه‌ای از زیرساخت‌های ترابری است. هزینه ساخت این زیرساخت‌ها معمولا بسیار بالا ست که در بیشتر کشورها توسط دولت‌ها و به واسطه دریافت مالیات تامین می‌شود. هرچند در این بین بخش خصوصی هم قادر است در ساخت آن نقش ایفا کند.

پل زیرساخت
پل های از جمله زیرساخت های حمل و نقل زمینی
  • وسایل نقلیه

ماشین، قطار، هواپیما، دوچرخه، تریلر، کامیون، موتورسیکلت، کشتی، زیردریایی، بالون، کوادکوپتر، تراکتور و یا گریدر همگی وسایل نقیله هستند که در خدمت بشر برای جابه‌جایی و یا ساخت زیرساخت مورد استفاده قرار می‌گیرند. وسایل نقیله بخش متحرک سیستم حمل‌ونقل هستند.

وسیله نقیله در حمل و نقل
تریلر از جمله وسایل نقلیه حمل و نقل زمینی
  • بهره‌برداری

بهره‌برداری که همان بخش کنترلی سیستم حمل‌ونقل به حساب می‌آید، شامل فعالیت‌هایی ست که برای کنترل سامانه ترابری مورد استفاده واقع می‌شود. برج مراقبت فرودگاه، چراغ‌های راهنمایی، دوربین‌های کنترل سرعت، سامانه‌های رصد مسیر حرکت کشتی‌ها، اقیانوس‌پیما و یا هواپیما از جمله این سیستم‌ها ست.

کنترل ترافیک در حمل ونقل
چراغ راهنمایی از جمله بخش های کنترلی سیستم ترابری

همان‌طور که اشاره شد یکی از رکن‌های رشد اقتصادی، رشد صنعت حمل‌ونقل است. همچنین رشد این صنعت، سطح رفاه ملی هر کشور را افزایش می‌دهد. توسعه زیرساخت و بهبود وسایل نقلیه امری ضروری برای ارتقاء سیستم ترابری به شمار می‌آید. توسعه زیرساخت‌ها با ایجاد راه‌های ارتباطی جدید و بهبود راه‌های ایجاد شده ممکن خواهد بود. همچنین توسعه ناوگان ترابری، خصوصا حمل‌ونقل عمومی با وسایل نقلیه جدید و نگهداری بهینه از وسایل موجود برای رسیدن به این هدف امری ضروری ست.

تقسیم‌بندی سیستم‌های حمل‌ونقل

سامانه حمل‌ونقل را می‌توان به سه دسته زیر تفکیک کرد.

  • روش حمل‌ونقل

منظور از روش حمل‌ونقل، زمینی، هوایی، دریایی و پیوسته است. حمل‌ونقل زمینی شامل حرکت انواع خودروها (انواع سواری، اتوبوس، تریلر، کامیون و ماشین آلات خاص) در جاده‌ها (درون شهری یا برون شهری) و قطار بر روی ریل می‌شود. حرکت هواپیما یا هلی کوپتر، موشک یا فضاپیما به ترابری هوایی مربوط است. حرکت انواع کشتی‌ها و زیردریایی هم مربوط به حمل‌ونقل دریایی می‌شود. منظور از حمل‌ونقل پیوسته جابه‌جای توسط ادواتی ست که به صورت پیوسته در حال حرکت هستند و معمولا در شرایط عادی توقف ندارند؛ مثل تله کابین یا خطوط انتقال نفت.

  • نوع حمل‌ونقل

نوع حمل‌ونقل به مورد جابه‌جا شونده مربوط است؛یعنی کالا یا انسان. نوع حمل‌ونقل از آن جهت اهمیت دارد که ایمنی مورد جابه‌جا شونده به لحاظ ارزش ذاتی در چه سطحی باشد.

  • مدیریت حمل‌ونقل

منظور از مدیریت، حمل‌ونقل شخصی یا عمومی ست. حمل‌‌ونقل شخصی محدود به نفرات کم با تاثیرات کمتر و حمل‌ونقل عمومی مربوط به افراد جامعه با تاثیرات به مراتب بالاتر است.

با توجه به اهمیت حمل‌ونقل در شتابچی بر آن هستیم تا با بررسی، نقد و اخبار این حوزه یعنی زیرساخت، وسایل و بهره‌برداری سطح آشنایی افراد جامعه و خصوصا علاقمندان را ارتقا بخشیم. همچنین سعی داریم تا با ارتقا فرهنگ در این صنعت سهم خود را در فرهنگ‌سازی جامعه ایفا کرده باشیم.

اشتراک گذاری

رامین جهان پور

کارشناس عمران هستم. از سال 87 مشغول فعالیت تولید محتوا در حوزه آی تی بودم و هم اکنون در زمینه حمل و نقل می نویسم.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *